• Foto: Joke van der Heide

Onderzoek werpt ander licht op consumentenplein

WOUDENBERG - De vraag of de vestiging van een winkelcentrum buiten een stads- of dorpskern wenselijk is en welke partijen bij de besluitvorming over dergelijke ingrijpende planologische beslissingen betrokken zouden moeten zijn, is een onderwerp dat overheden, bedrijfsleven en wetenschap al tientallen jaren bezig houdt. Met de discussie rondom het consumentenplein is deze vraag ook in Woudenberg en buurgemeente Scherpenzeel actueel.

In Binnenlands Bestuur, het blad voor ambtenaren en bestuurders, werd recent aandacht besteed aan het promotieonderzoek van Dr. Pieter van der Heijde die in december 2014 promoveerde op een onderzoek met de naam Nieuwe centra in Nederland; het krachtenveld in de arena van de stedelijke ontwikkeling. Van der Heijde betoogt in zijn proefschrift dat provincies en stadregio's er alles aan moeten doen om te voorkomen dat er nieuwe winkelcentra ontstaan aan de randen van de stad. Hij onderzocht onder meer de wat hij noemt de liberalisatieperiode na 1980 en concludeert dat het winkelareaal van de nieuwe centra relatief groot is. Dit komt volgens hem niet alleen door de toegenomen (financiële) invloed van de private partijen. Ook de gemeenten hadden veel invloed op de uitbreiding om zo de inkomsten uit de grondproductie toe te laten nemen.

Actief detailhandelsbeleid

In genoemd artikel wordt aangegeven dat ook in deze tijd ondanks de economische malaise investeerders en ontwikkelaars zich blijven aandienen die nieuwe winkelgebieden of megamalls willen bouwen. Op grond van argumenten als werkgelegenheid en economische impuls gaan veel bestuurders hierin mee. Probleem hierbij is dat de bestuurders meerdere petten op hebben. Er wordt van hen ook verwacht dat zij een actief detailhandelsbeleid voeren en meer doen dan alleen particulier initiatief faciliteren. Aan hen ook de taak om de belangen af te wegen van de ondernemers in het stads- of dorpshart.

Een gevaar dat hierbij op de loer ligt is volgens de onderzoeker dat de centra in hun ontwikkeling geremd worden, doordat de lokale overheid hen beperkingen oplegt om te voorkomen dat door het nieuwe winkelcentrum bezoekers uit het stads- of dorpshart zouden wegtrekken. Daarbij waarschuwt Van der Heijde in zijn onderzoek er voor dat de beslissingen veelal door de lokale overheid genomen worden, terwijl het nieuwe winkelcentrum vaak een bovenlokale functie heeft. De discussie rondom het consumentenplein raakt aan veel conclusies van de onderzoeker en geeft stof tot nadenken.