Herdenken maakt vrijheid kostbaar

Woudenberg 444, de huidige Stationsweg, is de aanduiding van het adres van de zus van Nico Bergsteijn op de kaart met de aankondiging van de militaire begrafenis van haar broer op 22 juni 1945.

Met haar zoon, Rien van Lambalgen, ben ik samen met Johan de Kruijff in de weken voor 4 mei in gesprek geraakt over het leven van zijn oom Nico Bergsteijn. En, zoals elk jaar bij de voorbereiding van de Dodenherdenking, was ik onder de indruk van de persoonlijke verhalen over de oorlogstijd. Een tijd zonder vrijheid en recht en waar gewone mensen tot bijzondere daden in staat waren.

Deze jonge medewerker op de secretarie van de gemeente Woudenberg maakte aan het begin van de oorlog de keuze tegen het naziregime en heeft in Twente een grote rol gespeeld in het verzet en het opzetten van een netwerk voor de geallieerde bevrijders.

WOESTE HOEVE Een maand voor de bevrijding werd hij, 25 jaar oud, met 116 anderen gefusilleerd bij de Woeste Hoeve in de gemeente Apeldoorn.Na de oorlog krijgen zijn ouders brieven en postume onderscheidingen van de koninginnen Wilhelmina en Juliana en namens de president van de Verenigde Staten, generaal Eisenhower. Zijn begrafenis op de Rusthof in Amersfoort was nieuws in alle grote kranten van die tijd. Maar Rien constateert dat de ouders van Nico daarmee hun zoon niet terug hadden en mogelijk verklaart dat ook het zwijgen over dit verlies na de oorlog.

GELIEFD Nico Bergsteijn, één van de namen op ons oorlogsmonument, destijds een bekende Woudenberger. 'Bezield met een geest om mensen te dienen', lees ik in één van de documenten, een vrolijke en ondernemende man, geliefd door velen.

Door mij te verdiepen in het persoonlijk leven van deze verzetsman en zijn familie, proef ik ook iets van het grote leed. Leed dat 72 jaar na de bevrijding nog steeds op de achtergrond aanwezig is in zoveel families. Handgeschreven brieven en foto's komen tevoorschijn en maken zichtbaar hoe ook deze 'mensen van voorbij met ons blijven leven, want ze zijn met ons verweven in liefde en verhalen'.

KOSTBAAR Onze vrijheid heeft veel mensenlevens gekost en is daarom kostbaar. Dat laat het leven van Nico Bergsteijn zien. Tegelijk was er bij hem het vertrouwen dat eens recht en vrijheid weer overwint, daarom blijft de tekst op de grote kei op het graf van Nico Bergsteijn hoopvol: strijder en overwinnaar.